Stress: Gezonde en ongezonde stress. Wat doet dit met het lichaam en hoe gaat dit mechanisme in zijn werk? Wat kan een osteopaat betekenen?

We worden continue belaagd door stresserende situaties, of we dit nu willen of niet…

Deze stress kan van fysieke of mentale aard zijn.

Gezonde stress is nodig om waakzaam en alert te blijven, klaar om te reageren wanneer er een verrassing op de proppen komt.

Chronische stress daarentegen kan het lichaam als het ware uitputten door de overdreven hoeveelheid cortisol die steeds wordt vrijgezet. Het kan een hele reeks aandoeningen veroorzaken zoals hartproblemen, hoge bloeddruk, depressie, ademhalingsproblemen, angst, etc…

Een stressreactie op korte termijn is belangrijk om te kunnen overleven. Wat gebeurt er nu net?

Het lichaam evalueert constant elke situatie. Deze functie is toegeschreven aan de amygdala (het zogenaamde ‘angst centrum’). Dit is een kern van neuronen (=zenuwcellen) in de hersenen, legt verbanden tussen informatie van verschillende zintuigen en koppelt deze aan de gepaste emotie. De amygdala is dus de hele tijd bezig met het inschatten van situaties/signalen en detecteert deze als ‘veilig’ of ‘onveilig’. 

Als de amygdala een situatie als onveilig ervaart dan gaat dit worden doorgegeven aan de hypothalamus daarna aan de hypofyse en dan als eindstation aan de bijnier HPA-as (= stress respons systeem). Deze kettingreactie zet een reeks hormonen vrij in de bijnier waaronder cortisol. Cortisol zal ervoor zorgen dat de hartslag verhoogt, de bloedsuikerspiegel stijgt, de doorbloeding verhoogt (voornamelijk naar de spieren in de armen en benen). Dit is allemaal nodig om het lichaam klaar te stomen om te vechten of te vluchten (de zogenaamde vecht-vlucht reactie).

Aan de andere kant gaat de doorbloeding naar het spijsverteringssysteem verminderen, want als we moeten vluchten of vechten dan is het rustig verwerken van onze voeding totaal niet aan de orde. We willen overleven en daarvoor hebben we onze spieren nodig.

Wanneer het stress signaal verdwenen is, gaat heel deze kettingreactie ook vanzelf terug normaliseren en wordt dit opgeslagen in de amygdala.  Op deze manier kan ons lichaam in de toekomst nog sneller reageren op gelijkaardige situaties.

Wat nu bij chronische stress? (stressmomenten stapelen zich op, je wordt overprikkeld en je lichaam kan de hoeveelheid stress niet meer op een gezonde manier compenseren)

Wel, je hoort me al afkomen. Het hele systeem blijft in dit vecht-vlucht systeem hangen. Het cortisol niveau zal steeds verhoogd blijven evenals de bloedsuikerspiegel en de doorbloeding naar de spieren. Dit zorgt ervoor dat de spieren uiteindelijk zullen verzuren, want ze zijn steeds ‘aan het werk’. Ken je het fenomeen van fibromyalgie? Wel bij fibromyalgie krijg je verzuring van de spieren door dit systeem. Ook hebben deze mensen regelmatig problemen met het spijsverteringssysteem door de langdurig gereduceerde doorbloeding naar het spijsverteringssysteem. Het langdurige verhoogd suikergehalte in het bloed kan ontstekingen veroorzaken dewelke veel moeilijker zullen herstellen.

Op een bepaald moment kan het lichaam deze constante release van cortisol niet meer aan en dan krijgen we een ‘bijnieruitputting‘. De bijnier is overwerkt en geeft het op. Dit voelen we ook aan ons lichaam, we zijn letterlijk uitgeput. Op dit moment spreken we van CVS (ook beter gekend als chronisch vermoeidheidssyndroom) en ook kan hier het burn-out syndroom aan gelinkt worden. 

Fibromyalgie en CVS komen daardoor ook regelmatig samen voor omdat het ene het andere veroorzaakt.

De bijhorende symptomen van deze vicieuze cirkel zijn: spijsverteringsstoornissen, slaapproblemen, verzwakt immuunsysteem, verzuring, vermoeidheid, fysieke klachten, aanhoudende ontstekingen…

Al deze systemen werken in principe optimaal wanneer het lichaam in een ‘veilige omgeving’ zit volgens onze hersenen. Maar bij chronische stress is dit zelden het geval. Hierdoor is deze persoon sneller vatbaar voor allerlei aandoeningen/ziekten en vooral chronische gezondheidsproblemen. Er is zelfs een verhoogd risico op het ontstaan van type 2 diabetes.

Omdat de amygdala de stresserende situaties onthoudt kunnen veel situaties van vroeger nog steeds stress geven, dit terwijl er op dat moment misschien geen ‘echte’ onveilige situatie aan vasthangt.

Verder kan stress ervaren door één van de of beide ouders ook worden doorgegeven aan het nageslacht. Zelfs een pediatrisch stresstrauma kan nog steeds gevolgen geven op latere leeftijd (om het zeer ver te drijven kan een onverwerkte traumatische bevalling op latere leeftijd nog steeds een onnodige stressreactie geven).

Ons brein is een eigenaardig iets. Zo staat ons ‘bewuste brein’ in voor maar 5´% van de hersenfunctie. Terwijl aan de andere kant ons ‘onderbewuste brein’ instaat voor 95% van onze hersenactiviteit.  Gek toch?

We gebruiken dus veel meer ons onderbewuste brein dan we zelf denken. Denk maar aan onze automatische piloot na een zware werkdag die ons veilig thuis brengt. Plots sta je aan je huis en je herinnert je de route zelfs niet meer.
Het onderbewust (emotionele) brein gaat daarbovenop ook nog eens veel sneller prikkels verwerken dan het bewuste (rationele) brein. Dus vaak reageren we veel sneller dan we bewust denken.

Ons onderbewust brein bevat een hele database van alle levenservaringen en stressreacties (dus de herinneringen die de amygdala allemaal heeft opgeslagen zoals hiervoor besproken).

Stresserende ervaringen vanuit het verleden zitten dus diepgeworteld in ons onderbewuste brein. Hierbij zitten dus ook de traumatische onverwerkte ervaringen die we gedurende ons hele leven hebben genegeerd en dit niet meer herinneren. De amygdala vergeet deze ervaringen niet en kan daardoor dus stress geven gedurende situaties die we zelf niet verwachten.

Deze chronische stress gaat zich op andere manieren proberen te uiten om toch aandacht van jou te krijgen. Dit uit zich via steeds terugkerende fysieke klachten zoals hoofdpijn, stramme en verzuurde spieren, klachten thv de schouders, etc. ….  Je kan in deze gevallen zo veel als je wil in behandeling gaan bij een osteopaat/kinesist maar indien de chronische stress niet wordt aangepakt door het onderbewuste brein aan te pakken zullen deze klachten steeds blijven terugkomen.

Het is natuurlijk niet zo gemakkelijk om deze chronische stress aan te pakken. Hiervoor moeten we dieper graven en de opgeslagen herinneringen in de amygdala proberen te veranderen (overtuigingen veranderen).

Wat kan een osteopaat nu betekenen in het geval van chronische stress?

Wel de osteopaat screent het hele lichaam op blokkades en dysfuncties. Er wordt gewerkt op het orthosympatisch systeem (de kernen van dit systeem liggen voor de ribkopjes van de thorax, dit systeem zorgt voor onze vecht-vlucht reactie). Als we op deze plaats de blokkades wegwerkt geven we een soort van reset aan het orthosympathische zenuwstelsel wat ook een invloed kan hebben op het spijsverteringsstelsel (verbeterde doorbloeding).

Er wordt ook gewerkt aan het diafragma om de ademhaling te verdiepen. De ademhaling is een zeer belangrijk mechanisme en de belangrijkste spier hierin is het diafragma. Ik ga niet alle functies uitleggen want anders wordt dit artikel net iets te lang maar een goede functie van het diafragma is optimaal voor de zuurstof naar het lichaam toe, de viscerale functies en zorgt dat de hulpademhalingspiertjes (mm. Scaleni) in de nek minder gespannen worden (door foutieve ademhaling in een stress situatie). Ook lopen er systemen door het diafragma die belangrijk zijn voor het normaal functioneren van het lichaam (doorbloeding, lymfe, zenuwbanen, etc). Een goede pompfunctie zal deze structuren positief beïnvloeden.

Afhankelijk van de klachten van de patiënt kan er ook nog gewerkt worden op andere regio’s die instaan voor de ademhaling.

Als laatste wordt er gewerkt op het cranio-sacraal systeem.  Thv de schedelbasis en heiligbeen liggen de zenuwkernen van het parasympathisch systeem. Deze staan in voor de rust/homeostase/herstel van het lichaam en is de tegenhanger van het orthosympatisch systeem. Via zachte technieken thv het hoofd en heiligbeen krijgen we een dempend effect in het lichaam. Je gaat een rustig gevoel ervaren.  De bedoeling is om een verbeterd evenwicht te vinden tussen dit ortho- en parasympathisch systeem.

Bijkomend zijn oefeningen ook van belang om je mindset te veranderen en de diep gewortelde overtuigingen te veranderen. Dit kan via:

  • Ademhalingsoefeningen
  • Mindfullness
  • Yoga
  • Het ABC van het ontstressen  – live the connection

– De osteopaat kan jou hiervoor de gepaste oefeningen geven of je doorsturen naar desbetreffende therapeut. Een combinatie van deze behandelingen geeft vaak nog het beste effect om de chronische stress aan te pakken.
– Een gezonde voeding mag zeker ook niet vergeten worden om het lichaam in balans te krijgen. Een gezonde darmflora geeft een goede mentale gezondheid.  Je hebt waarschijnlijk wel al eens gehoord van je darm als tweede brein. Fastfood en andere vette/ongezonde voeding hebben een negatieve invloed op je gemoedstoestand. De osteopaat kan je hier richtlijnen over geven of je doorsturen indien nodig naar de desbetreffende therapeut.
– En natuurlijk regelmatige beweging: al begint het met dagelijks een wandeling of fietstochtje van 30min na een lange passieve werkdag.

Hopelijk heb ik het stressmechanisme wat kunnen verduidelijken en kan ik jullie hier wat verder mee helpen.

Op naar een goede balans!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *